volgende →
Broedplaats versterkt circulair vakmanschap
PLATFORM VMBO BWI – DUURZAAMHEIDSPLEIN OSS – 19.02.2025
Reparatieopleidingen zijn een geweldige uitkomst
Het Duurzaamheidsplein in Oss was één van de eerste circulaire ambachtscentra van Nederland. Op de locatie aan de Maaskade zijn een milieustraateen inzamelplaats waar mensen uit de regio hun huishoudelijk grofvuil gescheiden kunnen inleveren lees meer… en een kringloopwinkelwinkel waar je spullen kunt brengen en kopen, zodat ze langer in gebruik blijven lees meer… gevestigd, met daarbij een demontagehalwerkplaats waar spullen uit elkaar gehaald worden. De onderdelen en materialen blijven zo beschikbaar voor hergebruik of recycling. Bijvoorbeeld: een demontagehal voor banken ‘oogst’ het leer, de stoffen, het schuim, hout, metalen en andere materiale… lees meer…, een textielsorteercentrumwerkplaats voor het uitsorteren van kleding, gordijnen en ander textiel voor hergebruik. lees meer…, plus enkele kleine reparatiewerkplaatsen. Een grote uitdaging vormt het vinden van reparateurs. Kunnen vmbo-scholen daarvoor een verschil maken?
Rondleiding over het Duurzaamheidsplein
Eind februari is het Platform vmbo BWI regio zuid/west met een grote groep docenten te gast op het Duurzaamheidsplein in Oss. Nathalie van der Pluijm ontvangt hen voor een rondleiding. Ze is projectleider Milieu en vakspecialist Afval bij deze gemeente. ‘Een circulair ambachtscentrumregionale samenwerking tussen milieustraat, kringloopwinkel, reparatiewerkplaats, sociale werkplaats en scholen. Circulaire ambachtscentra bevorderen reparatie en hergebruik van spullen en materialen. lees meer… staat nooit stil, maar ontwikkelt steeds door’, vertelt ze. ‘Bij het zoeken naar nieuwe duurzame oplossingen spelen de kosten wel een rol. AB-houtAB-hout is afvalhout dat geschikt is om opnieuw te gebruiken. Bijvoorbeeld als grondstof voor nieuw plaatmateriaal. AB-hout is een verzamelnaam voor A-hout en B-hout. A-hout is onbehandeld. B-hout is geschilderd, verlijmd of van een plastic laagje vo… lees meer… was bijvoorbeeld eerst een opbrengststroom, iedereen wilde dat hout hebben en we kregen 25 euro per ton. Nu is het een afvalstroomverschillende soorten afval lees meer… en kòst het ons 75 euro per ton om het te laten afvoeren.’
Verbaasd bekijken de docenten de afvaltarieven op een bord bij de ingang van het Duurzaamheidsplein. ‘En die zijn niet eens kostendekkend en al vier jaar niet verhoogd’, aldus Nathalie. ‘Duurzaamheideen betere plek maken voor iedereen en alles wat leeft, nu en in de toekomst, op onze planeet Aarde lees meer… kost nu geld en dat is jammer. Daarom is het fijn om anders aan duurzaamheid te kunnen werken. Door spullen en materialen een langer leven te geven, en afval te voorkomen. Mijn vraag aan jullie is daarom: kijk goed rond naar wat hier binnenkomt. Wat kun je op school in je lessen gebruiken?’
‘Kijk goed rond naar wat hier binnenkomt. Wat kun je op school in je lessen gebruiken?’
Nathalie leidt de groep langs het inname-loket van de kringloop. Ze licht toe: ‘Hier kunnen bezoekers spullen inleveren voor hergebruikiets opnieuw gebruiken, door een ander of in een andere toepassing lees meer…, maar als die niet verkoopbaar zijn, dan betalen ze alsnog het afvaltarief. Dus nu onderzoeken we of we een weggeefwinkelwinkel waar spullen gratis te verkrijgen zijn. Iedereen is er welkom. Het motto is: ‘Er is genoeg voor ieders behoefte, maar niet voor ieders hebzucht’ (Mahatma Gandhi) lees meer… kunnen starten voor onverkoopbare artikelen, misschien kunnen sommige mensen daar nog wel wat mee’.
In het magazijn van het kringloopbedrijf staan de spullen klaar voor verkoop in de winkel. Daarachter zijn verschillende werkplaatsen. Nathalie: ‘Hier gebeurt van alles: sorteren, reparereniets wat kapot is, weer heel maken. Bijvoorbeeld door een onderdeel te vervangen, een verbinding te herstellen of de afwerking te verzorgen. lees meer… en demonterenuit elkaar halen lees meer…. Voor reparatie hebben we kleine werkplaatsen, daar controleren we bijvoorbeeld of elektrische apparaten het nog doen. Maar het is echt lastig om daarvoor medewerkers te vinden, dus het zou geweldig zijn wanneer leerlingen zich hiervoor ook kunnen inzetten. Wat ons betreft zijn reparatieopleidingen, ook voor meubels, een geweldige uitkomst.’
‘Wij zijn constant op zoek naar ambachtelijke makers die materialen kunnen gebruiken, zoals hout, leer en textiel. Zij geven aan wat ze nodig hebben, wij sparen het op. Voor scholen willen we daar ook wel mee aan de slag’
Nathalie loopt verder naar het textielsorteercentrum met lange tafels en een lopende band: ‘Textiel is een grote inkomstenpost voor de kringloop’. Ook daarnaast in de demontageruimte staan lange tafels met allerlei containers eromheen, o.a. voor B-houtB-hout is geschilderd, gelakt of verlijmd hout. Afval van B-hout kan als grondstof voor plaatmateriaal opnieuw gebruikt worden. lees meer…, speakers, schuimplastic, tuinstoelen, isolatiemateriaal, computeronderdelen en metaal. Nathalie legt uit: ‘Hier demonteren we spullen in zoveel mogelijk monostromen. Dan zijn de materialen beter te recyclen’.
‘Deze stoel is bijvoorbeeld niet verkoopbaar, en in z’n geheel ook niet recyclebaar’, laat ze zien. ‘Maar als je ‘m demonteert in leer, metaal en hout, dan kunnen die materialen afzonderlijk wel weer benut worden’. Ze wijst: ‘Kijk, we hebben ook bedbodems, voor als jullie op school latjes willen hergebruiken’.
‘Kijk, we hebben ook bedbodems, voor als jullie op school de latjes willen hergebruiken’
Tegen een muur van de demontagehal staan een aantal massief houten tafelbladen. ‘Hier maken circulaire houtbewerkersvakkundige makers van houten vloeren, tafels en andere spullen van hout dat eerder in iets anders verwerkt was lees meer… weer nieuwe tafels van’. Ook docenten zijn van harte welkom om meubels en materialen van het Duurzaamheidsplein af te nemen, aldus Nathalie: ‘Wij zijn constant op zoek naar ambachtelijke makers die materialen kunnen gebruiken, zoals hout, leer of textiel. Zij geven aan wat ze nodig hebben, wij sparen het op. Voor scholen willen we daar ook wel mee aan de slag’.
Docenten en Circulaire Ambachtscentra
Bij deze docentenbijeenkomst op het Duurzaamheidsplein zijn enkele speciale gasten aanwezig. Vanuit de Provincie Noord-Brabant is Dennis Hermans aangesloten. Hij is projectleider Circulaire Economiein een circulaire economie draait het erom dat we slim omgaan met onze spullen. Zo zorgen we voor minder afval of verspilling van grondstoffen. Bron: Milieu Centraal, Ook dit is circulair lees meer… en laat weten:
‘Hier in Oss is men op een mooie manier met circulariteitslim omgaan met spullen en grondstoffen, en afval voorkomen, zodat er niks van waarde verloren gaat lees meer… bezig. Ook op veel andere plaatsen in Noord-Brabant geven gemeenten en milieustraten op een eigen wijze gestalte aan een circulairwaardevol maken wat waardeloos lijkt. letterlijk: eindeloos rondgaan lees meer… ambachtscentrum. Bijna overal is er interesse om met het onderwijs samen te werken’. Dennis stelt zijn netwerk open voor de BWI-docenten, hij biedt aan: ‘Wie geïnteresseerd is in samenwerken met een circulair ambachtscentrum voor reparatie en hergebruik van spullen en materialen, die kan ik koppelen aan de juiste persoon’.
‘Wie geïnteresseerd is in samenwerken met een circulair ambachtscentrum voor reparatie en hergebruik van spullen en materialen, die kan ik koppelen aan de juiste persoon’
Ook Jennifer van Dijk en Femke van Geel van het programma Circulair Ambachtscentrum van Rijkswaterstaat zijn aanwezig. Evenals Berna Deiman, beleidsadviseur afval en grondstoffenruwe stoffen die de basis zijn voor materialen. Nieuwe grondstoffen mijnen of delven veroorzaakt vaak schade voor het leven op Aarde, zowel voor de mensen als voor niet menselijk leven. Spullen maken met hergebruik van materialen, voorkomt dat. lees meer… bij afvalverwerkingsbedrijf Avri in Geldermalsen. Avri ziet kansen voor het oprichten van een circulair ambachtscentrum in samenwerking met onder andere het onderwijs.
Een circulair ambachtscentrum combineert een milieustraat, kringloopwinkel, reparatiewerkplaats, onderwijs en het sociaal domein, waardoor spullen en materialen langer in gebruik blijven.
Reacties van de docenten
Klein beginnen
‘We hebben contact met de kringloop en met stagebedrijven’, vertelde een docent van het Cambium College in Zaltbommel. ‘Bij de kringloop nemen we vooral hout af. Maar het is ook interessant om te kijken of de leerlingen het leuk vinden om meubels op te knappen. Daar kunnen we wel wat mee doen. En zojuist heb ik contact gelegd met Berna van Avri, misschien kunnen we daar ook een samenwerking mee opstarten. Het mooie is dat je niet je hele programma om hoeft te gooien om duurzamer en circulairder te werken. Je kunt al met kleine dingen beginnen.’
Van circulariteit de norm maken
Ook een docent van het Fioretti College Veghel heeft ideeën opgedaan. ‘Die lattenbodems vond ik wel heel leuk. Zo’n middag brengt veel ideeën. Ik zou er meer mee willen doen. Om tot een nieuw leerproces of product te komen moet je wel het hele team meekrijgen, evenals de leerlingen. In hun belevingswereld is circulariteit vaak een ‘vage wolk’ waar ze niet zo heel veel mee kunnen. Als er vier van de veertig mee aan de slag gaan, is dat al mooi meegenomen. We moeten van circulariteit de norm zien te maken.’
Vertellen waarom je het doet
‘Je kunt wel een partij bedlatjes op tafel gooien en zeggen: maak er wat van’, aldus een andere docent. ‘Maar je kunt ook vertellen waarom je het doet en waar je het vandaan haalt om zo de leerlingen bewuster maken en te zorgen dat ze het begrijpen. Dat is heel belangrijk. Het gaat ook om het verhaal eromheen.’
