PLATFORM VMBO BWI – ROVA ZWOLLE – 29.01.2025
Ruimte voor duurzame materialen in het curriculum
PLATFORM VMBO BWI – ROVA ZWOLLE – 29.01.2025
Ruimte voor duurzame materialen in het curriculum
Waarde zien in afval is een belangrijke circulaire vaardigheid. In de regio Zwolle ervaren leerlingen en studenten zelf hoe zij ‘afval’ een nieuwe bestemming kunnen geven. Ze oefenen op school hun technische en creatieve vaardigheden door iets waardevols te maken van wat eerder waardeloos leek. Verschillende onderwijsinstellingen, ook vmbo-scholen, zijn er verbonden met het circulair ambachtsnetwerkregionale samenwerkingen rondom zo waardevol mogelijk (her)gebruiken van spullen, materialen en grondstoffen. Circulaire ondernemers zijn heel goed in waardevol maken van wat waardeloos leek. Zo voorkomen ze afval in samenwerking met milieustraten, k… lees meer… WaardeRing.
Is een meubelstuk nog te repareren? Dan wordt genoteerd wat nodig is: verbindingen herstellen, onderdelen vervangen of afwerken
Rondleiding bij ROVA
Eind januari vindt de regiobijeenkomst van het Platform vmbo BWI plaats bij afvalinzamelaargrondstoffen-verzamelaar lees meer… ROVA in Zwolle. Een grote groep docenten neemt deel aan de rondleiding, evenals een vertegenwoordiging van Cito.
ROVA is één van de meer dan 70 partners van WaardeRing. Kansen creëren voor mensen en materialen is het motto van de samenwerkingen binnen dit Circulair Ambachtsnetwerk. Zo kwamen er al mooie projecten tot stand. Massaal afgedankt keramiek wordt verwerkt tot kringloopbakstenen bijvoorbeeld. Uit sloopprojecten ontstaan stijlvolle design-interieurs. Rubber uit oude fietsbanden is de grondstof voor nieuwe binnenbanden. Die goede voorbeelden werken aanstekelijk, juist ook voor het onderwijs.
Marjolein Mann, senior beleidsadviseur circulaire economiein een circulaire economie draait het erom dat we slim omgaan met onze spullen. Zo zorgen we voor minder afval of verspilling van grondstoffen. Bron: Milieu Centraal, Ook dit is circulair lees meer… bij ROVA, leidt de BWI-docenten rond over het milieubrengstationinzamelplaats voor spullen die inwoners van de regio afdanken lees meer…. Ze vertelt: ‘Op deze locatie nemen we 24 gescheiden materiaalstromen in, zoals grof tuinafval, matrassen, sloopafval en ander materiaal dat niet in de containers aan huis hoort. Het grootste gedeelte gaat als monostromen naar recyclebedrijven. Op de milieustraateen inzamelplaats waar mensen uit de regio hun huishoudelijk grofvuil gescheiden kunnen inleveren lees meer… is ook een innamepunt van het kringloopbedrijf voor artikelen die geschikt zijn om te verkopen. De enige bulkcategoriegrote hoeveelheid losse materialen of producten, hier: ongesorteerd afval lees meer… die we nog hebben is grof restafvalafval dat je niet gescheiden kunt inleveren. Dit restafval doe je in een grijze vuilniszak. Bron: milieucentraal.nl/minder-afval/afval-scheiden/restafval lees meer…. Dit bestaat uit spullen die van verschillende materialen zijn gemaakt, en die lastig te demonterenuit elkaar halen lees meer… zijn. Grof restafval gaat naar een bedrijf dat er nog een sorteerslag op doet, de rest gaat de verbrandingsoven in.’
Grondstoffenonderzoek
Op het milieubrengstation vindt tijdens de rondleiding een grondstoffenonderzoek plaats. Bureau The Bin registreert daar de meubels en materialen die in de houtcontainer en bij grofhuishoudelijk restafval belanden. Wat is daarvan nog bruikbaar? De kansen voor reparatie en hergebruikiets opnieuw gebruiken, door een ander of in een andere toepassing lees meer… worden in kaart gebracht, door foto’s te maken en te wegen.
Is een meubelstuk nog te reparereniets wat kapot is, weer heel maken. Bijvoorbeeld door een onderdeel te vervangen, een verbinding te herstellen of de afwerking te verzorgen. lees meer…? Dan wordt genoteerd wat nodig is: verbindingen herstellen, onderdelen vervangen of afwerken. Is herstellen niet meer mogelijk, maar zijn de materialen nog wel herbruikbaar? Het grondstoffenonderzoek telt en weegt deze materialen. Wat is het potentieel voor hergebruik ook in het onderwijs van al die meubels en materialen die nu binnenkomen op milieustraten. Tafelbladen van massief hout (minstens 3 cm dikte) vinden al volop hun weg naar meubelmakers. Maar voor het BWI-onderwijs is het ook interessant om te weten wat constant overblijft bij kringloopbedrijven en milieustraten. Door lesopdrachten te ontwikkelen op basis van die materialen, kunnen leerlingen hun vakvaardigheden oefenen, en de materialen redden van de verbrandingsoven.
Circulair opleiden in verbinding met WaardeRing
Circulairwaardevol maken wat waardeloos lijkt. letterlijk: eindeloos rondgaan lees meer… ambachtsnetwerk WaardeRing nodigt jongeren voortdurend uit om mee te helpen met het verlengen van de levensduur van spullen en materialen. En met het verkopen daarvan. In de winkel Van Waarde in het Zwolse stadscentrum doen leerlingen en studenten daarmee ervaringen op.
Via samenwerkingen met de opleidingen in de regio krijgt circulair leren zo verder vorm voor meubels en interieurs:
- In het arbeidstrainingscentrum pimpen leerlingen meubels.
- Een creatief mbo liet een pand bouwen van hergebruikte materialen om daarin plaats te maken voor circulair ontwerpenmakkelijk uit elkaar te halen en te repareren. Eindeloos lang opnieuw te gebruiken. En gemaakt van hernieuwbare grondstoffen of hergebruikte materialen. In de ontwerpfase rekening houden met het effect dat een product heeft op de omgeving, zowel tijd… lees meer… in de opleidingen.
- Voor volwassenen is er een opleidingstraject tot meubelreparateur.
- PrO-leerlingen demonteren en scheiden materialen zodat die gerecycled kunnen worden in plaats van in de verbrandingsoven te belanden.
- Vmbo-leerlingen zetten bij het keuzevak ‘Circulair en duurzaam bouwen’ hun creativiteit in, o.a. voor het maken van multifunctionele wandpanelen van hergebruikte bedbodemlatjes.
De bedbodemlatjes poppen ook elders steeds weer op binnen WaardeRing:
- Mensen met een beperking maken fruitkistjes voor een WaardeRing-ondernemer.
- Een architect ontwierp akoestische plafondpanelen, waarin de latjes verticaal staan.
- Een circulair meubelmaker gaf workshops aan vso-leerlingen met als uitgangspunt de bedlatten.
Stagelopende vmbo- en pro-leerlingen komen hun eigen gepimpte meubeltjes en andere ambachtelijk gemaakte, circulaire artikelen tegen in de unieke levensecht-leren-winkel Van Waarde.
a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z 1 2 3 4 5 6 7a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z 1 2 3 4 5 6 7
Reacties van de docenten
‘Welke spullen en materialen die als afval binnenkomen op de milieustraat, zijn nog prima geschikt om opnieuw te gebruiken in de lessen?’
Tijdens de rondleiding speuren de BWI-docenten geïnteresseerd in de containers:
- ‘Kijk, met die stoel zou je nog wel wat moois kunnen. Die kun je nog helemaal mooi opknappen. Niet alleen maar schuren, maar bijvoorbeeld ook wat designhout erbij. Ik zie er wel wat in!’
- ‘Daar ligt een zaaggeleider die precies op mijn zaag past! Waarom gooien ze die weg?’
- ‘Wat worden er veel dakpannen en laminaat weggegooid.’
- ‘Hé, die containerwielen hadden we perfect kunnen gebruiken voor de bakfietsen die we gemaakt hebben.’
‘Tijd en ruimte krijgen’
‘Ik denk wel dat je leerlingen kunt interesseren om circulair te werken’, aldus een docent van het Gentiaan College. ‘De docent maakt of breekt het vak en hoe enthousiaster je die mee kan krijgen, hoe enthousiaster de leerling zal worden. Het onderwerp vind ik heel belangrijk, maar het is wel nodig dat je als docent tijd en ruimte krijgt om één en ander in gang te zetten. Het is pittig om het roer om te gooien, tekeningen aan te passen en opdrachten opnieuw in te vullen als je helemaal vol zit.’
‘Repareren en hergebruik is ècht wat voor het onderwijs’
‘Vorig jaar vroeg onze muziekdocent of we een decor wilden maken voor de Grote Avond’, vertelde een docent van het Greijdanus College. ‘Dat hebben we met de leerlingen van het keuzevak Circulair en duurzaam bouwen opgepakt. Eerst oude pallets slopen -dat vonden ze al geweldig- en er daarna een mooie wand ervan maken en schilderen, passend bij het nautische thema van de avond. Dat was heel geinig. Repareren en hergebruik is echt wel wat voor het onderwijs.’
‘De belangstelling bij de leerlingen groeit’
Een docent van het Over Betuwe College merkte enthousiast op: ‘Je gaat toch anders kijken. Ik bewaarde al hout voor de afdelingen techniek en kunst&cultuur, die het altijd nog wel konden gebruiken. Maar we kunnen zeker meer doen met circulariteitslim omgaan met spullen en grondstoffen, en afval voorkomen, zodat er niks van waarde verloren gaat lees meer…. De belangstelling bij de leerlingen groeit volgens mij echt.’
‘Circulariteit speelt bij Cito een steeds grotere rol’
‘Zo’n bijeenkomst is zo nuttig voor ons’, merkte Rienke Voorburg op. Zij is toets-deskundige voor de centrale examens van het beroepsgerichte vmbo bij Cito. ‘Voor deze examens hebben we de docenten heel hard nodig, omdat het allemaal in de praktijk gebeurt.
‘We hebben net een actualisering gehad van het examenprogramma en de syllabus waarin circulariteit is meegenomen.’
Het onderwerp circulariteit speelt ook bij Cito een steeds grotere rol. We hebben net een actualisering gehad van het examenprogramma en de syllabus waarin dit is meegenomen. Dan moeten we nu toch andere opdrachten en vragen bedenken. Kijk, als ik hier over die bedbodemlatjes hoor praten, die overal bij milieustraat en kringloopbedrijven overblijven, en wat je daar in lesopdrachten nog allemaal mee kunt doen, dan vind ik dat wel inspirerend.
Wij zijn ook bezig met flexibilisering van de examens. Docenten krijgen daardoor meer vrijheid in de materiaalkeuze bij een opdracht. Wij geven bijvoorbeeld een tekening van een stoeltje dat gemaakt moet worden, maar je mag zelf bekijken waarmee. Dat biedt meer ruimte voor hergebruik van materialen. De één neemt bedbodemlatjes, de ander weer wat anders. Dat is wel een mooie ontwikkeling. Want bij examens verbruik je gewoon veel materiaal en dat is helemaal niet zo duurzaam. Dus onze examens kunnen nu wel wat duurzamer worden.’
‘Docenten krijgen meer vrijheid in de materiaalkeuze bij examenopdrachten. Dat biedt ruimte voor hergebruik van materialen’
