MAAK Haarlem biedt ruimte aan de werkplaatsen van tientallen circulaire makers. Samen vormen ze een netwerk dat fungeert als een proeftuin voor innovatie, technologie en circulaire economiein een circulaire economie draait het erom dat we slim omgaan met onze spullen. Zo zorgen we voor minder afval of verspilling van grondstoffen. Bron: Milieu Centraal, Ook dit is circulair lees meer…. Werken met wat er al voorhanden is, dat is de aanpak die de MAAKers delen. Wat betekent dat voor deze vakmensen?
Tot aan de start van MAAK Haarlem in 2014 was het terrein jarenlang een milieupleineen inzamelplaats waar mensen uit de regio hun huishoudelijk grofvuil gescheiden kunnen inleveren lees meer…. Nu werken er tal van makers die circulair ontwerpenmakkelijk uit elkaar te halen en te repareren. Eindeloos lang opnieuw te gebruiken. En gemaakt van hernieuwbare grondstoffen of hergebruikte materialen. In de ontwerpfase rekening houden met het effect dat een product heeft op de omgeving, zowel tijd… lees meer… als uitgangspunt hebben. Half maart vindt daar de regiobijeenkomst van het Platform vmbo BWI plaats.
Brigitte Kool is programmacoördinator bij MAAK Haarlem. Ze ontvangt de groep BWI-docenten voor een rondleiding over het MAAK-terrein: ‘Op basis van de vakken die jullie geven en de leerlingen die jullie hebben, wil ik jullie inspireren met hoe de makers hier reststromenmaterialen die overblijven. Waar kunnen we die zo waardevol mogelijk voor gebruiken? lees meer… uit de omgeving in hun producten verwerken’.
Ter plekke staan enkele voorbeelden: ‘Deze tafeltennistafel is gemaakt van vloeren uit treinen. En de tafeltjes hier zijn demontabelmakkelijk uit elkaar te halen. Dat is handig bij een reparatie lees meer… gemaakt, dus zonder lijm en zelfs zonder schroeven. Demontabel werken maakt reparatieiets wat kapot is, weer heel maken. Bijvoorbeeld door een onderdeel te vervangen, een verbinding te herstellen of de afwerking te verzorgen. lees meer… en hergebruikiets opnieuw gebruiken, door een ander of in een andere toepassing lees meer… makkelijk’.
‘Demontabel werken maakt reparatie en hergebruik makkelijk‘
‘Onze MAAKers zijn enorm goed in het beantwoorden van de vragen: wat is er al voorhanden, en wat kan ik ermee? Het vergt een andere manier van nadenken over en kijken naar kwaliteit’, merkt Brigitte op. ‘Als je met gerecycled plastic werkt, dan kun je niet 10.000 artikelen in dezelfde kleur printen bijvoorbeeld. Het verhaal achter de producten wordt steeds belangrijker. Via circulaire producten vertellen we dat alles ertoe doet, dat alles van waarde is. Maar dat vraagt wel iets van de vakmensen.’
‘Via circulaire producten vertellen we dat alles ertoe doet, dat alles van waarde is‘
De rondleiding voert langs grote 3D-printers voor beton en bamboe. En langs geprinte plastic regenbanken, dat zijn regentonnen in de vorm van een bank. ‘We werken hier veel met 3D-printen. En dat doen we niet alleen met kunststoffen, maar ook met metaal en natuurlijke materialen, met duurzame mortels en klei.’
In de design- en productiestudio van Circlefied laat Ezra Koldenhof zijn werk zien: ‘Ik onderzoek de afvalstromenverschillende soorten afval lees meer… die vrijkomen bij bedrijven, en geef die weer een nieuwe toepassing. Mijn focus ligt op kunststofafval’.
Ezra toont de restanten van glasvezelbehuizing: ‘Dat is een mooie schone afvalstroom, die vermaal ik tot fijne granulaatkorrelskorrels gemaakt van (gerecycled) plastic als grondstof voor kunststof producten lees meer…. Als ik die korrels tussen verwarmde aluminium platen in de pers leg, dan smelten ze door de warmte en druk aan elkaar tot een homogene massa. Als die uithardt is het functioneel plaatmateriaal. Daar kan je van àlles mee doen. Ik maak veel tafelbladen, wandpanelen en meubilair. Ik zit niet vast aan één bepaalde productgroep, maar kijk steeds of het haalbaar is.’
‘Monostromen hebben prioriteit. Nu verwerk ik allemaal cd-hoesjes van kringloopcentra tot plaatmateriaal voor zitbankjes. Zo’n monostroomafvalstroom die helemaal uit hetzelfde materiaal bestaat. Een schone monostroom zorgt ervoor dat het materiaal geschikt blijft voor hergebruik, ook na recycling. lees meer… van kunststof kan ik wel zes keer opnieuw inzetten als grondstof. Vaker kan niet, dan verliest het materiaal zijn sterkte’.
Niet alleen kunststofafval krijgt in de werkplaats een nieuwe toepassing, maar ook textiel. ‘Onverkochte kleding wordt vaak vernietigd. Dat wil ik voorkomen. Dus ik heb onderzocht: Is die kleding ook te verwerken tot functionele platen? En ja, dat kan met toevoeging van een biologische smeltvezelbindmiddel dat met gesmolten kunststoffen kan worden geperst tot plaatmateriaal. De smeltvezel geeft stevigheid en structuur aan het kunststof. lees meer…. Als je dat vervolgens perst, dan ontstaat hard plaatmateriaal.’
Brigitte leidt de groep over het terrein naar Woodwerk. Tim March vertelt: ‘In deze houtwerkplaats bieden we flexibele werkruimte aan startende ondernemers en kleine bedrijven. We werken en experimenteren met hout. Kleine bedrijven, studenten en zzp’ers kunnen tafels en machines huren en gebruik maken van onze kennis. Wij ondersteunen hen graag.’
‘Duurzaamheideen betere plek maken voor iedereen en alles wat leeft, nu en in de toekomst, op onze planeet Aarde lees meer… en circulariteitslim omgaan met spullen en grondstoffen, en afval voorkomen, zodat er niks van waarde verloren gaat lees meer… zijn hier belangrijke aandachtspunten: hoe kunnen we de levensduurde complete gebruiksduur van een product, met alle fases: vanaf de productie, het transport en het (her)gebruik ervan, tot aan het hergebruik van de materialen als grondstof voor iets nieuws lees meer… van een voorwerp verlengen? Hoe leuk is het om iets zelf te maken, of iets te repareren zodat het weer een tijd meekan? Ik laat zien hoe je dat kunt aanpakken. Zo maken we de mensen vaardig en meer bewust.’
‘Ik wil màken graag een prominente plek geven in scholen. Door te maken worden leerlingen autonomerbeter in staat zijn om zelf beslissingen te kunnen nemen lees meer…, maar ook bewuster als consument’, vertelt Wytske de Man enthousiast aan de vmbo-docenten.
Wytske is programmamaker Circulair Makeniets upcyclen, repareren of maken, zodat je afval voorkomt lees meer…. Voor de gemeenten Bergen, Uitgeest, Castricum en Heiloo ontwikkelde ze lesprogramma’s voor het basisonderwijs rondom hergebruik van spullen en materialen die in overvloed worden afgedankt: wol, kleding, fietsen en meubels. De instructiefilms bij lessen voor circulairwaardevol maken wat waardeloos lijkt. letterlijk: eindeloos rondgaan lees meer… maken zijn voor iedereen vrij te gebruiken.
Wytske merkt op: ‘Er is in het basisonderwijs geen kind dat niet wil bouwen, iedereen zuigt de informatie op. En al repareer je alleen een broek, of je re-designt een oud meubelstuk, dan heeft dat al veel impacteffect op de kwaliteiten van een plek om het leven te voeden en te laten voortbestaan lees meer…. Dan doe je zoveel goed. Het gaat om DIY Do It YourselfDo It Yourself, zelf iets maken lees meer…. Om het gebruik van lokale grondstoffenruwe stoffen die de basis zijn voor materialen. Nieuwe grondstoffen mijnen of delven veroorzaakt vaak schade voor het leven op Aarde, zowel voor de mensen als voor niet menselijk leven. Spullen maken met hergebruik van materialen, voorkomt dat. lees meer…. Om het aanleren van maakvaardigheden. En ook om bewustwording’.
‘Het gaat om DIY Do It Yourself. Om het gebruik van lokale grondstoffen. Om het aanleren van maakvaardigheden. En ook om bewustwording’
‘Bij het upcycleniets maken van afgedankte spullen zodat het daarna van betere kwaliteit is, bijvoorbeeld omdat het er mooier uitziet of beter werkt dan ervoor. Bron: Woordenboek van Nieuwe Woorden lees meer… van meubels komt alles waar ik voor sta samen, daar ben ik echt trots op. We zijn echt ambachtelijk bezig, we gebruiken alleen tweedehandsal eerder gebruikt door een ander. Vintage, pre-loved of tweedekans hebben dezelfde betekenis. lees meer… stoelen en hout van kringloopwinkelswinkel waar je spullen kunt brengen en kopen, zodat ze langer in gebruik blijven lees meer… en de milieustraateen inzamelplaats waar mensen uit de regio hun huishoudelijk grofvuil gescheiden kunnen inleveren lees meer…, evenals verf, kwasten en verfrollers’.
‘Het zijn allemaal reststromen, ook de stoffen waarmee we stofferen. De leerlingen doen serieuze werkzaamheden, net zoals een vintage meubelrestaurateur zelf zou werken. Meestal zijn de meubels zo goed geworden dat leerlingen die het liefst zelf mee naar huis nemen. Als je leerlingen iets wil leren, moet je het voorlevenDoen wat je zegt en waar je voor staat. Met je daden een voorbeeld zijn. lees meer…. Volgens mij kunnen docenten veel verschil maken, ook al ben je negatief over de toekomst. Je kunt zelf kiezen om betekenis te geven’.
‘Meestal zijn de meubels zo goed geworden dat leerlingen die het liefst zelf mee naar huis nemen’
Rekening houden met duurzaamheid en circulariteit, dat is een onderwijsvernieuwing die fundamenteel is en toekomstgericht. En die tegelijkertijd heel leuk is en veel voldoening geeft bij de invulling ervan. Kijk hier voor meer inspiratie.