1001 GOEDE REDENEN OM TE LEREN REPAREREN IN HET VMBO

PLATFORM VMBO BWI – MAAK HAARLEM – 12.02.2025

Innovatief met wat er al voorhanden is

PLATFORM VMBO BWI – MAAK HAARLEM – 12.02.2025

Innovatief met wat er al voorhanden is

MAAK Haarlem biedt ruimte aan de werkplaatsen van tientallen circulaire makers. Samen vormen ze een netwerk dat fungeert als een proeftuin voor innovatie, technologie en circulaire economie. Werken met wat er al voorhanden is, dat is de aanpak die de MAAKers delen. Wat betekent dat voor deze vakmensen?

Rondleiding over het MAAK-terrein

Tot aan de start van MAAK Haarlem in 2014 was het terrein jarenlang een milieuplein. Nu werken er tal van makers die circulair ontwerpen als uitgangspunt hebben. Half maart vindt daar de regiobijeenkomst van het Platform vmbo BWI plaats.

Brigitte Kool is programmacoördinator bij MAAK Haarlem. Ze ontvangt de groep BWI-docenten voor een rondleiding over het MAAK-terrein: ‘Op basis van de vakken die jullie geven en de leerlingen die jullie hebben, wil ik jullie inspireren met hoe de makers hier reststromen uit de omgeving in hun producten verwerken’.

Ter plekke staan enkele voorbeelden: ‘Deze tafeltennistafel is gemaakt van vloeren uit treinen. En de tafeltjes hier zijn demontabel gemaakt, dus zonder lijm en zelfs zonder schroeven. Demontabel werken maakt reparatie en hergebruik makkelijk’.

‘Demontabel werken maakt reparatie en hergebruik makkelijk‘

‘Onze MAAKers zijn enorm goed in het beantwoorden van de vragen: wat is er al voorhanden, en wat kan ik ermee? Het vergt een andere manier van nadenken over en kijken naar kwaliteit’, merkt Brigitte op. ‘Als je met gerecycled plastic werkt, dan kun je niet 10.000 artikelen in dezelfde kleur printen bijvoorbeeld. Het verhaal achter de producten wordt steeds belangrijker. Via circulaire producten vertellen we dat alles ertoe doet, dat alles van waarde is. Maar dat vraagt wel iets van de vakmensen.

‘Via circulaire producten vertellen we dat alles ertoe doet, dat alles van waarde is‘

De rondleiding voert langs grote 3D-printers voor beton en bamboe. En langs geprinte plastic regenbanken, dat zijn regentonnen in de vorm van een bank. ‘We werken hier veel met 3D-printen. En dat doen we niet alleen met kunststoffen, maar ook met metaal en natuurlijke materialen, met duurzame mortels en klei.’

MAAKers zijn enorm goed in het beantwoorden van de vragen: wat is er al voorhanden, en wat kan ik ermee?

Monostromen hebben prioriteit

In de design- en productiestudio van Circlefied laat Ezra Koldenhof zijn werk zien: ‘Ik onderzoek de afvalstromen die vrijkomen bij bedrijven, en geef die weer een nieuwe toepassing. Mijn focus ligt op kunststofafval’.

Ezra toont de restanten van glasvezelbehuizing: ‘Dat is een mooie schone afvalstroom, die vermaal ik tot fijne granulaatkorrels. Als ik die korrels tussen verwarmde aluminium platen in de pers leg, dan smelten ze door de warmte en druk aan elkaar tot een homogene massa. Als die uithardt is het functioneel plaatmateriaal. Daar kan je van àlles mee doen. Ik maak veel tafelbladen, wandpanelen en meubilair. Ik zit niet vast aan één bepaalde productgroep, maar kijk steeds of het haalbaar is.’

‘Monostromen hebben prioriteit. Nu verwerk ik allemaal cd-hoesjes van kringloopcentra tot plaatmateriaal voor zitbankjes. Zo’n monostroom van kunststof kan ik wel zes keer opnieuw inzetten als grondstof. Vaker kan niet, dan verliest het materiaal zijn sterkte’.

Afgedankte kleding verwerken tot plaatmateriaal

Niet alleen kunststofafval krijgt in de werkplaats een nieuwe toepassing, maar ook textiel. ‘Onverkochte kleding wordt vaak vernietigd. Dat wil ik voorkomen. Dus ik heb onderzocht: Is die kleding ook te verwerken tot functionele platen? En ja, dat kan met toevoeging van een biologische smeltvezel. Als je dat vervolgens perst, dan ontstaat hard plaatmateriaal.’

Flexibele houtwerkplaats maakt mensen vaardig en bewust

Brigitte leidt de groep over het terrein naar Woodwerk. Tim March vertelt: ‘In deze houtwerkplaats bieden we flexibele werkruimte aan startende ondernemers en kleine bedrijven. We werken en experimenteren met hout. Kleine bedrijven, studenten en zzp’ers kunnen tafels en machines huren en gebruik maken van onze kennis. Wij ondersteunen hen graag.’

Duurzaamheid en circulariteit zijn hier belangrijke aandachtspunten: hoe kunnen we de levensduur van een voorwerp verlengen? Hoe leuk is het om iets zelf te maken, of iets te repareren zodat het weer een tijd meekan? Ik laat zien hoe je dat kunt aanpakken. Zo maken we de mensen vaardig en meer bewust.’

Bij het upcyclen van meubels komt alles waar ik voor sta samen

‘Ik wil màken graag een prominente plek geven in scholen. Door te maken worden leerlingen autonomer, maar ook bewuster als consument’, vertelt Wytske de Man enthousiast aan de vmbo-docenten.

Wytske is programmamaker Circulair Maken. Voor de gemeenten Bergen, Uitgeest, Castricum en Heiloo ontwikkelde ze lesprogramma’s voor het basisonderwijs rondom hergebruik van spullen en materialen die in overvloed worden afgedankt: wol, kleding, fietsen en meubels. De instructiefilms bij lessen voor circulair maken zijn voor iedereen vrij te gebruiken.

Wytske merkt op: ‘Er is in het basisonderwijs geen kind dat niet wil bouwen, iedereen zuigt de informatie op. En al repareer je alleen een broek, of je re-designt een oud meubelstuk, dan heeft dat al veel impact. Dan doe je zoveel goed. Het gaat om DIY Do It Yourself. Om het gebruik van lokale grondstoffen. Om het aanleren van maakvaardigheden. En ook om bewustwording’.

‘Het gaat om DIY Do It Yourself. Om het gebruik van lokale grondstoffen. Om het aanleren van maakvaardigheden. En ook om bewustwording’

‘Bij het upcyclen van meubels komt alles waar ik voor sta samen, daar ben ik echt trots op. We zijn echt ambachtelijk bezig, we gebruiken alleen tweedehands stoelen en hout van kringloopwinkels en de milieustraat, evenals verf, kwasten en verfrollers’.

‘Het zijn allemaal reststromen, ook de stoffen waarmee we stofferen. De leerlingen doen serieuze werkzaamheden, net zoals een vintage meubelrestaurateur zelf zou werken. Meestal zijn de meubels zo goed geworden dat leerlingen die het liefst zelf mee naar huis nemen. Als je leerlingen iets wil leren, moet je het voorleven. Volgens mij kunnen docenten veel verschil maken, ook al ben je negatief over de toekomst. Je kunt zelf kiezen om betekenis te geven’.

‘Meestal zijn de meubels zo goed geworden dat leerlingen die het liefst zelf mee naar huis nemen’

Reacties van de docenten