PLATFORM VMBO BWI – HOUT EN MEUBILERINGSCOLLEGE ROTTERDAM – 05.02.2025

Broedplaats versterkt circulair vakmanschap

Vanaf voorjaar 2025 is Rotterdam een circulaire locatie rijker. Het nieuwe Milieuparkeen inzamelplaats waar mensen uit de regio hun huishoudelijk grofvuil gescheiden kunnen inleveren lees meer… + De HER is dan geopend. Deze broedplaats voor circulairwaardevol maken wat waardeloos lijkt. letterlijk: eindeloos rondgaan lees meer… vakmanschap ligt vlakbij het Hout- en MeubileringsCollege. Dat maakt korte lijntjes mogelijk voor educatie rondom circulair ontwerpenmakkelijk uit elkaar te halen en te repareren. Eindeloos lang opnieuw te gebruiken. En gemaakt van hernieuwbare grondstoffen of hergebruikte materialen. In de ontwerpfase rekening houden met het effect dat een product heeft op de omgeving, zowel tijd… lees meer…, meubelreparatie en hergebruikiets opnieuw gebruiken, door een ander of in een andere toepassing lees meer… van materialen.

Rondleiding bij het Hout- en MeubileringsCollege (HMC)

Pal naast het Rotterdamse metrostation Melanchtonweg staat het HMC-gebouw. Daar ontvangt Leon van der Leer een groep BWI-docenten uit Zuidwest-Nederland voor een rondleiding. Hij is duurzaamheidscoördinatoriemand die binnen een (school)organisatie de duurzame koers mee uitzet, en die de uitvoering daarvan begeleidt. lees meer… en teamleider. Nu circulair en duurzaam werken in de vmbo-exameneisen voor Bouwen Wonen Interieur is opgenomen, is het extra interessant om te zien hoe het HMC dit in het mbo-curriculum vormgeeft.

Leon leidt de groep naar een winkel in het schoolgebouw: ‘Eerstejaars krijgen de materialen nog gratis, daarna moeten de studenten die zelf aanschaffen en dat kan hier.’ Op de wanden zijn voorbeelden bevestigd van materialen plus hun ecologische voetafdrukhet effect van onze leefstijl (eten, wonen, reizen) op de Aarde. Een kleine ecologische voetafdruk, betekent minder schade voor het milieu. Bekijk je voetafdruk via de test van het Wereld Natuur Fonds: voetafdruktest.wwf.nl lees meer…. ‘Dit is onderdeel van ons project duurzaamheideen betere plek maken voor iedereen en alles wat leeft, nu en in de toekomst, op onze planeet Aarde lees meer…. Opzet is dat studenten gaan nadenken over de materialen die ze gebruiken. En over wat voor effecten die hebben op het leven op Aarde. Hier hebben inlands houthoutsoorten die in Nederland zijn gegroeid lees meer… en Rotterdams stadshouthout van bomen uit de stad. Het woord ontstond bij Stadshout Amsterdam, motto is: hout van de stad, door de stad voor de stad. Dit gebeurt nu ook in andere steden. lees meer… een prominente plek.’

‘Inlands hout en Rotterdams stadshout hebben hier een prominente plek’

Buiten laat Leon de droogkamerruimte voor het drogen van gezaagd hout lees meer… zien. Het is een geïsoleerde kamer met een schuin glazen dak dat werkt als een zonnecollector. ‘We drogen zelfgezaagde stammen inlands hout totdat de delen plaathout een vochtigheidspercentage hebben van rond de 12%. Daarvoor hebben de stammen eerst al een jaar aan de lucht liggen drogen. Opgelat en onder een dak in de wind zijn ze een rustig droogproces ingegaan. Pas daarna worden ze hier in de droogkamer nagedroogd. Zo beperken we krimpscheuren en vervormingen’.

Verderop staat een tiny house. Studenten van verschillende opleidingen werkten samen aan de bouw, zowel het interieur als het exterieur maakten ze duurzaam. Op evenementen biedt dit tiny house ruimte om te ervaren wat het HMC in huis heeft aan opleidingen.

‘Het is de bedoeling dat de studenten gaan nadenken over de materialen die ze gebruiken en wat voor effecten die hebben op het leven op Aarde’

Toekomst en verleden komen samen in de vakvaardigheden die het HMC overdraagt. Terug in het schoolgebouw zien de BWI-docenten studenten bezig met het keuzedeel Meubelrestauratie. ‘Er is best veel interesse’, meldt Leon. ‘Deze studenten zijn net begonnen. Ze leren nu bijvoorbeeld alles over beenderlijm waar vroeger mee werd gewerkt.’

Lasersnijders en 3D-printers zijn te vinden in het nabijgelegen HMC-lab. ‘Hier kunnen studenten experimenteren met nieuwe materialen. Ze komen dan al snel in aanraking met duurzamer werken’, aldus Leon. Op een tafel ligt mycelium dat is gegroeid op hennepvezels. ‘Dit is een netwerk van schimmeldraden. De zwamvlokkenschimmeldraden lees meer… zijn geschikt als een duurzaam alternatief voor polystyreenschuim. Qua sterkte-eigenschappen is het daarmee vergelijkbaar. Maar het mycelium heeft als voordeel dat het 100% composteerbaar is, en eenvoudig te recyclen’, zo licht Leon toe.

‘Mycelium kan als duurzaam alternatief dienen voor polystyreenschuim’

Houtafval scheidt het HMC zoveel mogelijk bij de bron via het inzamelsysteem Wood LoopInzameling van resthout bij hout- en meubelbedrijven en ook bij scholen. Met als doel: hergebruik van hout als grondstof voor nieuw plaatmateriaal. lees meer… met inzamelkratten voor spaanplaat, MDF en overig AB-houtAB-hout is afvalhout dat geschikt is om opnieuw te gebruiken. Bijvoorbeeld als grondstof voor nieuw plaatmateriaal. AB-hout is een verzamelnaam voor A-hout en B-hout. A-hout is onbehandeld. B-hout is geschilderd, verlijmd of van een plastic laagje vo… lees meer…. Dat zorgt voor meer hergebruik en minder logistiek. Die milieuwinst maakt Wood Loop inzichtelijk voor iedereen.

Herwaarderen en hergebruiken: it’s HER!

Marije Ruijter is community manager en programmamaker bij De HER, ze maakt ook educatieve programma’s. Marije is naar het HMC gekomen om dit nieuwe circulair gebouwde centrum – vlak voor de opening – aan de BWI-docenten te presenteren.

‘Het is de bedoeling dat in De HER allemaal verschillende ondernemers aan de slag kunnen gaan met de grondstoffenruwe stoffen die de basis zijn voor materialen. Nieuwe grondstoffen mijnen of delven veroorzaakt vaak schade voor het leven op Aarde, zowel voor de mensen als voor niet menselijk leven. Spullen maken met hergebruik van materialen, voorkomt dat. lees meer… en spullen die Rotterdammers aanbieden op het bijbehorende milieupark. De HER wordt een verzamelplek en laboratorium voor alles wat met hergebruik, upcycleniets maken van afgedankte spullen zodat het daarna van betere kwaliteit is, bijvoorbeeld omdat het er mooier uitziet of beter werkt dan ervoor. Bron: Woordenboek van Nieuwe Woorden lees meer…, opknappen en reparereniets wat kapot is, weer heel maken. Bijvoorbeeld door een onderdeel te vervangen, een verbinding te herstellen of de afwerking te verzorgen. lees meer… te maken heeft.’

‘We vinden het belangrijk om aan scholen, gemeenten, alle Rotterdammers en andere belangstellenden te laten zien wat je kan doen met ‘afval’. Zodat ze zelf kunnen ervaren wat het betekent om afval te waarderen: als een bron van grondstoffen voor nieuwe toepassingen.

‘Hoe mooi zal het zijn als iedereen straks een soort materialenbank-appdigitaal overzicht voor vraag en aanbod van materialen bij een milieustraat. Met als doel hergebruik te bevorderen. lees meer… kan gebruiken, die vraag naar en aanbod van gebruikte materialen koppelt? Op De HER gaan we laten zien hoe dat kan!’

Hoe mooi zal het zijn als iedereen straks een soort materialenbank-app kan gebruiken? Op De HER gaan we laten zien hoe dat kan! Door vraag en aanbod op elkaar af te stemmen, laten we meteen ook zien dat afval eigenlijk niet bestaat. Zo willen we een beweging starten die steeds groter wordt, totdat hergebruik vanzelfsprekend is geworden.’

Marije rondt haar presentatie af met een uitnodiging aan de docenten om binnenkort op De HER inspiratie te komen opdoen. Een aantal vragen beantwoordt ze alvast.

Hoe werkt De HER, praktisch gezien?

‘Centraal punt binnen De HER is het doorgeefpleinplein aan begin van milieustraat waar inwoners herbruikbare spullen inleveren, zodat iemand anders die weer kan gebruiken. Meer hergebruik, minder afval. lees meer…. Aan de Rotterdammers die hun afgedankte spullen komen brengen, vragen de medewerkers van het milieupark of ze iets daarvan willen doorgeven. Of dat ze zelf al iets in de HER-app hebben gezien bij Vondst en Aanvragen. Dat gebeurt nog vóórdat de materialen in de container liggen. Want dan hebben we nog niet te maken met wettelijke regels, die stellen dat iets er niet meer uitgehaald mag worden als het eenmaal in een afvalcontainerverzamelbak voor afval. Scheid het afval in aparte bakken, soort bij soort, voor hergebruik en recycling. lees meer… beland is, omdat het dan afval is. De app zal randvoorwaarden hebben. Het gaat vooral over materialen en onderdelen, niet over hele items, want die gaan naar een kringloopbedrijf.’

Kan ik met mijn leerlingen langskomen om gebruik te maken van machines?

‘Er is een gemeenschappelijke houtwerkplaats zodat niet elke ondernemer dezelfde machines hoeft te kopen. Binnen veiligheidskaders kunnen mensen onder toezicht gebruik maken van de machines. Ze moeten er wel mee om kunnen gaan.’

Is het logistiek rond te breien?

‘Het is mijn droom dat het helemaal vol komt te staan. We gaan kijken hoe het werkt. De HER is een proeftuin. In eerste instantie gaan mensen erheen met hun eigen spullen. Eén van de doelstellingen is impacteffect op de kwaliteiten van een plek om het leven te voeden en te laten voortbestaan lees meer… maken op afvalreductieminder afval lees meer… door hergebruik te stimuleren. En circulaire bewustwording is ook een hele belangrijke, dit willen we vooral doen met programma’s die het circulair vakmanschap stimuleren van studenten. De HER is nieuw, we staan voor allemaal mooie uitdagingen.’

Wat is het verdienmodel? Je krijgt een container met hout, maar daar moeten nog allemaal spijkers uitgehaald worden. Circulair is duurder.

‘Circulair is inderdaad nog steeds duurder. Het is echt een andere manier van denken en werken. Dat is één van de grote uitdagingen: hoe krijg je de waarde terug in plaats van dat je er alleen maar op moet toeleggen? Dit zijn heel relevante vragen, daarom is dit soort bijeenkomsten ook zo belangrijk.’

Reacties van de docenten

‘Circulariteit duur? Geld is geen issue meer als het materiaal op is’

Een docent vertelde: ‘Bij een circulaire houthandelverkoper van gebruikt hout voor (interieur)bouw en meubelmakerij. lees meer… in Rotterdam werden de spijkers uit afgedankt hout gehaald, maar die is ermee gestopt. Die kwaliteit was echt geweldig, beter dan je nu nieuw kunt kopen. Het gaat over herwaarderenopnieuw de waarde van iets zien lees meer….
Als je vanuit jezelf die inspiratie voelt, dan slaat die over op de leerlingen. En ze willen zelf ook steeds duurzamer werken. Een student maakte op eigen initiatief van een oud bed een bureau. Kijk, circulariteitslim omgaan met spullen en grondstoffen, en afval voorkomen, zodat er niks van waarde verloren gaat lees meer… kost misschien meer tijd en geld, maar geld is geen issue meer als het materiaal op is.’

Behoefte aan kennis over grondstoffen

‘Hoe brengen we circulariteit in het curriculum?’ vroeg een docent van het Driestar College in Gouda zich af: ‘De leerlingen krijgen bij ons theorieles over duurzaamheid. En de metselstenen in de praktijkopdrachten hergebruiken we keer op keer. Maar het is lastig als je ze wilt leren repareren terwijl de regelgeving zo star is. Waarom mag je niet met een gebruikt onderdeel een kapotte wasmachine repareren? Waarom is men zo strikt als het materiaal betreft dat al in de container ligt? Daarnaast heb ik te weinig kennis van grondstoffen. Welke zijn er, welke heb je nodig?’

‘Vernieuwing is belangrijk’

Een docent van het Dongemond College in Raamsdonksveer is enthousiast. ‘Interessante bijeenkomst, fijn om collega’s te ontmoeten en het HMC is een prachtige school! Ik heb vandaag veel opgestoken. Ook over hergebruik van materialen voor werkstukken: ik had nog nooit over bedbodemlatjes nagedacht. Vernieuwing is niet alleen goed, maar ook belangrijk voor de toekomst. We moeten niet blijven hangen in het oude en ik denk dat in ieder geval een deel van de leerlingen ook in is voor circulariteit. Ik neem het zeker mee naar school!’

Zelf aan de slag op school